Inloggen

Kan legionella terugkomen na een desinfectie?

Jayden ·
Chromen douchekop verstuift fijn waternevel in betegelde badkamer met condensatie op grijze leidingen.

Legionelladesinfectie is een belangrijke stap bij het aanpakken van een besmetting in een waterinstallatie. Maar wat veel mensen niet weten: de bacterie kan terugkomen, soms zelfs binnen enkele weken na de behandeling. Dat is geen uitzondering, maar een reëel risico als de onderliggende oorzaken niet worden aangepakt. In dit artikel leggen we uit waarom legionella terugkeert na desinfectie en hoe je dat voorkomt.

Waarom desinfectie alleen niet genoeg is

Een desinfectiebehandeling, zoals thermische spoeling of chemische behandeling, doodt de aanwezige legionellabacteriën in het systeem. Maar desinfectie pakt de oorzaak van de besmetting niet altijd aan. Als de omstandigheden die de groei van legionella mogelijk maakten nog steeds aanwezig zijn, is het slechts een kwestie van tijd voordat de bacterie zich opnieuw vestigt.

Legionella gedijt in stilstaand, lauw water en beschermt zichzelf via biofilm. Zonder structurele aanpak van deze risicofactoren biedt een eenmalige waterbehandeling tegen legionella geen blijvende oplossing. Effectieve legionellapreventie vraagt om meer dan een behandeling alleen.

1: Biofilm die niet volledig is verwijderd

Biofilm is een van de grootste boosdoeners bij terugkerende legionellabesmettingen. Het is een slijmlaag van micro-organismen die zich vasthecht aan de binnenkant van leidingen, fittingen en andere onderdelen van een waterinstallatie.

Legionellabacteriën verstoppen zich in biofilm en zijn daarbinnen aanzienlijk beter beschermd tegen desinfectiemiddelen. Zelfs een grondige chemische behandeling bereikt niet altijd alle lagen van de biofilm. De bacteriën die overleven, kunnen zich na de behandeling opnieuw vermenigvuldigen en een nieuwe besmetting veroorzaken.

Biofilm verwijderen vraagt om gerichte mechanische reiniging in combinatie met een desinfectiebehandeling. Alleen chemisch of thermisch behandelen zonder de biofilm fysiek aan te pakken, is onvoldoende voor een duurzaam resultaat.

2: Stilstaand water in dode leidingdelen

Dode leidingdelen zijn secties van een waterinstallatie waar het water nauwelijks of niet circuleert. Denk aan afgesloten aftakkingen, zelden gebruikte kranen of leidingen die naar buiten gebruik gestelde ruimtes lopen.

In deze stilstaande zones is de watertemperatuur moeilijk te beheersen en kan legionella zich ongestoord vermenigvuldigen. Desinfectie bereikt deze plekken vaak niet effectief, waardoor ze fungeren als een reservoir voor nieuwe besmettingen. Na de behandeling verspreidt de bacterie zich vanuit deze dode punten opnieuw door het systeem.

Het elimineren of regelmatig doorspoelen van dode leidingdelen is een essentiële maatregel bij legionellapreventie. Dit vereist inzicht in de volledige installatie, iets wat alleen goed in kaart gebracht kan worden via een grondige risicoanalyse.

3: Verkeerde watertemperatuur in het systeem

Legionella groeit het snelst bij watertemperaturen tussen 25 en 50 graden Celsius. Buiten dit bereik, bij koud water onder 20 graden of warm water boven 60 graden, kan de bacterie zich niet goed handhaven.

Als de watertemperatuur in een installatie na desinfectie niet correct wordt ingesteld of bewaakt, ontstaat er opnieuw een ideale omgeving voor legionellagroei. Dit is een veelvoorkomende oorzaak van terugkerende besmettingen, zeker in grote of complexe installaties waar temperatuurverschillen lastig te beheersen zijn.

Structureel temperatuurbeheer, inclusief regelmatige controles en registratie, is een van de meest effectieve maatregelen om te voorkomen dat legionella terugkomt. Zonder dit blijft de kans op hergroei reëel, ongeacht de kwaliteit van de uitgevoerde desinfectie.

4: Onvoldoende onderhoud na de behandeling

Een desinfectiebehandeling is geen eindpunt, maar een onderdeel van een doorlopend beheerproces. Toch wordt het onderhoud na de behandeling regelmatig onderschat of uitgesteld, wat de kans dat legionella terugkomt aanzienlijk vergroot.

Denk aan het niet tijdig vervangen van filters, het overslaan van periodieke temperatuurmetingen of het uitstellen van het nemen van drinkwatermonsters. Elk van deze omissies kan ertoe leiden dat een nieuwe besmetting zich onopgemerkt ontwikkelt totdat de situatie opnieuw kritiek is.

Effectief onderhoud vraagt om een gestructureerd plan met duidelijke taken, frequenties en verantwoordelijkheden. Zonder dat plan is de kans groot dat het systeem na verloop van tijd terugvalt in de situatie die de eerste besmetting mogelijk maakte.

5: Wat doet een legionellarisicoanalyse hiertegen?

Een legionellarisicoanalyse brengt alle kwetsbaarheden in een waterinstallatie systematisch in kaart. Daarmee is de risicoanalyse het fundament van een effectieve aanpak, niet alleen bij een besmetting, maar juist als preventieve maatregel.

De risicoanalyse identificeert biofilmgevoelige onderdelen, dode leidingdelen, temperatuurproblemen en andere risicofactoren die desinfectie alleen niet oplost. Op basis daarvan wordt een legionellabeheersplan opgesteld met concrete maatregelen, verantwoordelijkheden en een onderhoudsschema dat aansluit op de specifieke situatie van de installatie.

Zonder risicoanalyse behandel je de symptomen, niet de oorzaak. Met een gedegen risicoanalyse en bijbehorend beheersplan pak je de structurele oorzaken aan en verklein je de kans op een terugkerende legionellabesmetting aanzienlijk.

Zo voorkom je dat legionella terugkeert

Legionellapreventie is geen eenmalige actie, maar een continue inspanning. De combinatie van de juiste maatregelen maakt het verschil tussen een tijdelijke oplossing en een structureel veilig systeem. Houd rekening met de volgende aanpak:

  • Verwijder biofilm grondig via mechanische reiniging, gecombineerd met desinfectie
  • Elimineer of spoel dode leidingdelen regelmatig door om stilstaand water te voorkomen
  • Bewaak de watertemperatuur continu en registreer afwijkingen direct
  • Voer periodieke wateranalyses uit om vroegtijdig nieuwe besmettingen te signaleren
  • Werk met een actueel legionellabeheersplan dat aansluit op de actuele situatie van de installatie
  • Zorg voor structureel onderhoud met duidelijke taken en verantwoordelijkheden

De kern van effectieve legionellapreventie is inzicht. Weten waar de risico’s zitten, welke maatregelen nodig zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is, voorkomt dat een besmetting terugkeert na een desinfectiebehandeling.

Hoe wij helpen bij legionellapreventie

Wij begrijpen dat een terugkerende legionellabesmetting niet alleen een technisch probleem is, maar ook zorgt voor onrust bij eigenaren, beheerders en gebruikers van een gebouw. Daarom bieden wij een complete, structurele aanpak die verdergaat dan een eenmalige behandeling.

  • Wij stellen een volledige legionellarisicoanalyse op die alle kwetsbaarheden in uw installatie in kaart brengt
  • Wij ontwikkelen een legionellabeheersplan op maat, inclusief onderhoudsschema en verantwoordelijkheden
  • Wij voeren periodieke wateranalyses en monstername uit om de waterkwaliteit structureel te bewaken
  • Wij zijn KIWA BRL 6010-gecertificeerd en daarmee wettelijk bevoegd om legionellapreventieadvies te geven voor collectieve waterleidinginstallaties
  • Wij werken proactief, pragmatisch en altijd gericht op een blijvende oplossing

Wil je weten hoe wij jouw installatie structureel veilig kunnen maken? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee over de beste aanpak voor jouw situatie.

Veelgestelde vragen

Hoe snel kan legionella terugkomen na een desinfectiebehandeling?

In ongunstige omstandigheden kan legionella zich al binnen enkele weken na een desinfectiebehandeling opnieuw vestigen. Dit gebeurt vooral wanneer biofilm niet volledig is verwijderd, dode leidingdelen aanwezig zijn of de watertemperatuur niet correct wordt bewaakt. Hoe sneller de onderliggende risicofactoren worden aangepakt, hoe kleiner de kans op snelle hergroei.

Wat is het verschil tussen een eenmalige desinfectie en een legionellabeheersplan?

Een eenmalige desinfectie doodt de aanwezige bacteriën op dat moment, maar lost de oorzaken van de besmetting niet op. Een legionellabeheersplan is een structureel document met concrete maatregelen, onderhoudsschema’s en duidelijke verantwoordelijkheden dat ervoor zorgt dat de risicofactoren continu worden beheerst. Alleen met een beheersplan werk je aan een blijvende oplossing in plaats van een tijdelijke.

Hoe weet ik of er biofilm aanwezig is in mijn waterinstallatie?

Biofilm is niet zichtbaar met het blote oog en kan alleen betrouwbaar worden vastgesteld via professioneel onderzoek, zoals een legionellarisicoanalyse of gerichte monstername. Indicatoren zoals een verhoogde legionellaconcentratie in watermonsters, slechte waterdruk of verouderde leidingen kunnen wijzen op de aanwezigheid van biofilm. Laat bij twijfel altijd een specialist de installatie beoordelen.

Welke watertemperaturen moet ik aanhouden om legionellagroei te voorkomen?

Koud water moet structureel onder de 20°C blijven, terwijl warm water op minimaal 60°C moet worden opgeslagen en met minimaal 55°C bij het tappunt moet worden geleverd. Temperaturen tussen 25 en 50°C vormen de gevaarlijke zone waarin legionella zich het snelst vermenigvuldigt. Regelmatige temperatuurmetingen en registratie zijn essentieel om te controleren of deze waarden in de praktijk ook daadwerkelijk worden gehaald.

Is een legionellarisicoanalyse wettelijk verplicht?

Voor collectieve waterleidinginstallaties, zoals in hotels, zorginstellingen, sporthallen en kantoorgebouwen, is een legionellarisicoanalyse in Nederland wettelijk verplicht op grond van het Drinkwaterbesluit. Particuliere woningen vallen hier in de meeste gevallen buiten, maar voor verhuurde woningen of gebouwen met meerdere gebruikers gelden aanvullende verplichtingen. Laat een gecertificeerde specialist beoordelen welke eisen van toepassing zijn op jouw situatie.

Hoe vaak moeten watermonsters worden genomen na een legionelladesinfectie?

Na een desinfectiebehandeling worden doorgaans direct monsters genomen om de effectiviteit van de behandeling te controleren, gevolgd door periodieke monstername als onderdeel van het beheersplan. De frequentie hangt af van het risiconiveau van de installatie en de eisen uit het legionellabeheersplan, maar minimaal één keer per jaar is voor de meeste installaties een basisvereiste. Bij een verhoogd risico of eerdere besmettingen wordt een hogere frequentie aanbevolen.

Wat zijn de meest voorkomende fouten die eigenaren maken na een legionellabehandeling?

De meest gemaakte fout is het beschouwen van de desinfectie als een eindpunt in plaats van een onderdeel van een doorlopend beheerproces. Andere veelvoorkomende fouten zijn het uitstellen van periodieke wateranalyses, het niet actueel houden van het beheersplan bij wijzigingen aan de installatie, en het onvoldoende doorspoelen van weinig gebruikte kranen en leidingen. Een gestructureerd onderhoudsplan met duidelijke taken en verantwoordelijkheden voorkomt dat deze omissies leiden tot een nieuwe besmetting.